Cứ say rượu lái xe là xử hình sự?

Cứ say rượu lái xe là xử hình sự?

Nên sửa luật để xử hình sự người lái xe khi say xỉn dù chưa gây ra tai nạn và cũng không rơi vào trường hợp có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả….

Hiện nay, tai nạn giao thông do người sử dụng rượu bia cầm lái đang xảy ra thường xuyên. Khi có tai nạn giao thông do người lái xe say rượu bia gây ra người ta thường gọi “xe điên”nhưng nói vậy là oan cho chiếc xe. Tất cả đều do con người vì vui trên bàn nhậu rồi ma men đưa đường chỉ lối.

Khó xem là tội giết người

Theo Điều 260 BLHS hiện hành, hành vi lái xe trong tình trạng sử dụng rượu bia sẽ cấu thành vi phạm hình sự nếu gây hậu quả chết người; gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của một người mà tỉ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của hai người trở lên mà tổng tỉ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%… Ngoài ra, theo khoản 4 điều này, người vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trong trường hợp có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả quy định tại một trong các điểm a, b và c khoản 3 điều này (làm chết ba người trở lên; gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ba người trở lên mà tổng tỉ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên; gây thiệt hại về tài sản 1,5 tỉ đồng trở lên) nếu không được ngăn chặn kịp thời thì bị phạt tiền 10-50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến một năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến một năm.

Nếu không gây ra những hậu quả trên hoặc không thuộc trường hợp có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả thì người vi phạm chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính theo Điều 5 Nghị định 46/2016 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt (phạt tiền đến 18 triệu đồng, xử phạt bổ sung là tước quyền sử dụng giấy phép lái xe đến sáu tháng).

Hiện nay hành vi lái xe trong tình trạng say rượu bia nếu gây tai nạn giao thông chết người thì bị xử lý theo Điều 260 BLHS hiện hành mà không xử lý về tội giết người. Theo khoa học pháp lý thì hành vi được xem là giết người là phải có mục đích cố ý tước đoạt mạng sống của người khác. Dấu hiệu cố ý là dấu hiệu bắt buộc của tội giết người. Trường hợp say xỉn lái xe gây tai nạn dẫn đến chết người thì người điều khiển xe không có mục đích tước đoạt tính mạng của người khác. Hậu quả chết người chỉ là hậu quả không mong muốn. Người điều khiển xe say rượu gây chết người thì tuy có hậu quả là người chết nhưng đó không phải là sự cố ý.

Nhưng có thể sửa luật để xử hình sự

Luật của nhiều nước trên thế giới quy định: Hễ có hành vi vi phạm giao thông liên quan đến rượu bia thì ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn bị phạt tù. Nhiều nước đã hình sự hóa hành vi uống rượu bia lái xe mà không cần hậu quả.

Ở nước ta, với tình hình người say xỉn vi phạm giao thông hiện nay, chúng ta có thể ngăn ngừa bằng việc bổ sung thêm một dấu hiệu định tội trong cấu thành tội phạm cơ bản của Điều 260 BLHS hiện hành là “đã bị xử phạt hành chính mà còn tiếp tục vi phạm nồng độ cồn”, bên cạnh các dấu hiệu có sẵn như gây hậu quả gây chết người hay thương tật 61% trở lên… Cạnh đó, cần có hướng dẫn cụ thể để xem xét những hành vi nào thuộc trường hợp có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả để xử lý theo khoản 4 của điều luật. Bởi lẽ thực tế chưa có người vi phạm nào bị xử lý hình sự theo khoản 4 này cả.

Trước mắt cần tước bằng lâu hơn

Chúng ta đều biết ô tô, xe máy chạy trên đường là nguồn nguy hiểm cao độ nhưng mức phạt hành chính với người say rượu bia mà vẫn điều khiển xe lại quá thấp. Đơn cử, tài xế có nồng độ cồn chưa vượt quá 0,25 mg/lít khí thở thì chỉ bị phạt 2-3 triệu đồng (không gây tai nạn). Mức phạt này bằng với hành vi chạy xe máy quẹt chân chống xuống đường. Đây là điều bất hợp lý vì hai hành vi này có khả năng gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội khác nhau.

Nghị định 46/2016 có quy định: “Khi phát hiện tài xế say xỉn thì để ngăn chặn ngay vi phạm hành chính, người có thẩm quyền xử phạt được phép tạm giữ phương tiện đến bảy ngày trước khi ra quyết định xử phạt. Ngoài ra, người điều khiển xe say xỉn còn có thể bị tạm giữ giấy phép lái xe”. Quy định này khá hay và có khả năng đình chỉ hành vi vi phạm. Tuy nhiên, bất cập phát sinh là quy định trên vẫn không có khả năng hạn chế hoàn toàn khả năng tiếp tục điều khiển xe của người bị tạm giữ phương tiện và giấy phép lái xe. Đã đến lúc chúng ta cần tăng mức tiền phạt và thời gian tước giấy phép lái xe có thể lên đến 24 tháng.

Để ngăn ngừa những đau thương có thể xảy ra bất ngờ cho bao người, bao gia đình thì ý thức “đã say rượu thì không lái xe” phải luôn ở trong tâm trí từng người dân là điều quan trọng nhất.

Theo TS CAO VŨ MINH (Pháp luật TPHCM)